Het Alevitisme
Het Alevitisme is een islamitische stroming met een humanistische filosofie, waarbij de mens centraal staat. De Alevieten zoeken het “oneindige leven” in de mensheid zelf. Volgens hen is de mens het allerheiligste op de wereld. “De mens heeft alles in zijn eigen handen; de goedheid en de slechtheid zit in de mens zelf“. Zij zijn tegen de nationalistische en egocentrische visie, vinden dat alle mensen (volkeren) in de hele wereld elkaars broers en zusters zijn. De zuiverheid, schoonheid en het humanitaire in de mens is de belangrijkste voorwaarde voor de eenheid en de onderlinge vriendschap. De Alevieten zoeken waarden van het leven, de oplossing en de ethiek in de mens, die het Alevitisme tot een heterodoxe levensbeschouwing maakt. De Alevieten gaan niet naar de Moskee. De gebedshuis van de Alevieten is de “Cemevi” en deze kan plaatsvinden op iedere plek waar de Alevieten bij elkaar komen.
Alevieten geloven (net als de sjiieten) dat na de dood van Mohammed het leiderschap binnen de familie (Ahl al-Bayt of Ehl-i Beyt) dient te blijven.
Dit wordt dan ook gezien als het grootste verschil tussen het soennisme en alevitisme, omdat de soennieten na Mohammed in de ‘4 rechtgeleide kaliefen’ geloven en de alevieten in de 12 imams (net als Mozes en Jezus ook hun 12 apostelen gehad zouden hebben).
Volgens de soennieten zou men na de dood van de Profeet zelf hun kalief mogen kiezen en hebben dus gekozen voor Aboe Bakr. Alevieten zijn van mening dat deze keuze niet aan de onwetende mensheid ligt, maar dat net als bij de voorgaande profeten alleen God bepaalt wie de rechtvaardige kalief/opvolger van de Profeet wordt, en dat alleen Ali de enige geschikte en de door God gekozen kalief is. Zo zou Mohammed zelf Ali ook aangewezen hebben als directe opvolger, volgens de overleveringen ‘hadith of the two weighty things’ en ‘hadith of Ghadir Khumm’. Ali ibn Aboe Talib is de eerste imam van de 12 imams. Elk volgende imam is de zoon van de vorige imam, met uitzondering van de 3e imam Hoessein ibn Ali, die de jongere broer van de 2e imam Hasssan ibn Ali is. De 12 imams worden gezien als de enige rechtvaardige opvolgers van de profeet Mohammed en als de enige wijzen die de Koran correct kunnen interpreteren.
Deze twaalf imams zouden voorspeld zijn door Mohammed in de zogenoemde ‘hadith of the twelve successors’, die zowel in soennitische als sjiitische en alevitische bronnen zou zijn vermeld. De twaalf imams worden gezien als “Al-Insãn al-Kãmil” (insan-i kâmil), wat perfecte mens zou betekenen. De profeet Mohammed, zijn dochter Fatima en de twaalf imams samen worden ook wel de 14 Onfeilbaren (Ondört Mâsûm) genoemd. Ook bestaat de term ’14 Mâsûm-u Pâk’, wat echter wordt gebruikt als verwijzing naar de vermoorde kinderen van de 12 imams binnen het alevitisme. De 12 imams zijn allemaal van de Ahl al-Bayt-bloedlijn.
De namen van de 12 imams worden door de Turks sprekende alevieten als volgt uitgesproken:
1. Imam Ali
2. Imam Hasan
3. Imam Hoessein
4. Imam Ali Zeynel Abidin
5. Imam Muhammed Bakir
6. Imam Cafer-i Sadik
7. Imam Musa-i Kazim
8. Imam Ali Riza
9. Imam Muhammed Taki
10. Imam Ali Naki
11. Imam Hasan-ül Askeri
12. Imam Muhammed Mehdi
De alevitische heilige Hadji Bektasj Veli zou van de 7e imam Musa-i Kazim afstammen.
Alevitisme in Nederland en Europa
Naar schatting wonen er in Nederland circa honderdduizend Alevieten, waarvan er ruim 4000 in Alkmaar en omstreken (incl. Hoorn en Schagen). De Alevieten hebben een eigen interpretatie van de Islam en ze hebben hun eigen specifieke cultuur, filosofie en levenswijze. Veel Nederlanders weten weinig van het Alevitisme. Dit komt onder andere omdat de Alevieten zich een lange tijd niet hebben geprofileerd. Vanaf de jaren tachtig is echter hierin verandering gekomen. Er zijn in Nederland een kleine 30 Alevitische verenigingen opgericht. Deze zitten in een netwerk, zoeken altijd elkaar op daar waar het nodig is. Ook hebben wij contacten met Alevieten in Duitsland, Belgie, Frankrijk, Oostenrijk, Zwitserland, Denemarken, Engeland en Zweden. Europa telt een kleine 200 verenigingen, verdeeld over 9 landen.
Alevieten hebben een Cemevi
De Alevieten hebben hun eigen religieuze bijeenkomst de Cem, waar mannen en vrouwen gezamenlijk aan deelnemen. Behalve een religieuze betekenis heeft de Cem ook een sociaal betekenis. Tijdens de Cem worden de onderlinge geschillen besproken en opgelost. Bovendien wordt de eenheid en de solidariteit in de gemeenschap bekrachtigd. Verder worden er “Nefes” (Alevitische liederen) begeleid met een “Saz” (een snaarinstrument), gezongen en wordt de “Semah “(een rituele dans) door vrouwen en mannen uitgevoerd.
